Bogusław Schaeffer

ur. 06.06.1929 we Lwowie, zm. 01.07.2019 w Salzburgu

źródło: https://polishmusic.usc.edu

Kompozytor, dramaturg, grafik, teoretyk i filozof muzyki, pedagog; autor kilkuset utworów muzycznych, kilkunastu książek o muzyce i kilkudziesięciu sztuk teatralnych, wychowawca wielu młodych kompozytorów; twórca niestrudzenie awangardowy, piewca nowoczesności, nieuznający tradycyjnego podejścia do muzyki i do kompozycji. Uważał, że sztuka ma być ciągłym eksperymentem, prowadzonym przy tym z quasi-naukową sumiennością. Studiował muzykologię na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz kompozycję w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Był dziennikarzem Polskiego Radia w Krakowie.

Od 1963 roku wykładał kompozycję w Akademii Muzycznej w Krakowie. Pracował jako nauczyciel akademicki na Uniwersytecie Jagiellońskim, w austriackim Salzburgu, holenderskim Middelburgu i w angielskim Yorku. Współpracował ze Studiem Eksperymentalnym Polskiego Radia.

Schaeffer śmiało eksperymentuje z najróżniejszymi technikami kompozytorskimi i środkami wyrazu. Jako pierwszy polski twórca wprowadził do muzyki happening, teatr instrumentalny. Również jako jeden z pierwszych tworzył muzykę elektroniczną. Niemal każde z ponad 500 jego dzieł to nowy eksperyment, nowe wyzwanie kompozytorskie. W tym niezwykle licznym dorobku na czoło wysuwają się m.in.: dość klasyczne Quattro movimenti na fortepian i orkiestrę (1957), Monosonata na 6 kwartetów smyczkowych (1959), Topofonica na 40 instrumentów (1960), TIS MW2 (teatr instrumentalny – „metamuzyczny audiowizualny spektakl dla aktora, mima, baleriny i 5 muzyków”, 1963), Symfonia na taśmę (1964), Msza elektroniczna na chór chłopięcy i taśmę (1975), Koncert na organy, skrzypce i orkiestrę „B-A-C-H” (1984), Koncert na 2 fortepiany (8 rąk) i orkiestrę (1988) i wiele innych.

Na stosunek Schaeffera do dodekafonii w zasadniczy sposób wpłynął kontakt ze Zdzisławem Jachimeckim, pod którego kierunkiem podjął studia muzykologiczne. Jachimecki miał wpływ na ukształtowanie postawy kompozytora wobec problemów innowacji i eksperymentu w muzyce. Już w trakcie studiów powstawały pierwsze utwory dodekafoniczne Schaeffera. Uważał on, że dodekafonia nie jest pomysłem, lecz „odkryciem”. Natomiast istotą manifestowanej przez Schaeffera dwunastotonowości jest komponowanie interwałami, a nie dźwiękami. Założenie to wynikało z obserwacji, iż po transpozycji melodii zmieniają się tylko dźwięki przy stałości interwałów.

Jan Przegendza – Impresja na temat serii Bogusława Schaeffera

Seria z IV cz. Czterech utworów na trio smyczkowe

Sonorystyczne eksperymenty brzmieniowe Schaeffera przeprowadzone w Czterech Utworach na trio smyczkowe oparte są na przemianach dodekafonicznej serii. W czasie trwania całego utworu wybrzmiewa ona w oryginalnej wersji tylko raz. Dodatkowo kompozytor umieszcza ją na samym końcu i kamufluje dwunastoma glissandami w partii skrzypiec – każde z nich rozpoczyna się od kolejnego dźwięku dwunastodźwiękowego wzorca.
Rozwiąż quiz

1 / 7

Posłuchaj impresji.

Na samym początku nagrania puzonista uderza ręką o ustnik instrumentu i powtarza to określoną ilość razy.

Ile dokładnie słychać uderzeń?

2 / 7

Posłuchaj impresji.

W jakim tempie wykonywane są uderzenia ręką o ustnik w partii puzonu na początku nagrania?

3 / 7

Posłuchaj impresji.

w której sekundzie nagrania pojawia się najwyższy dźwięk wykonywany przez puzon?

 

4 / 7

Posłuchaj impresji.

W partii organów, na tle długich dźwięków w niskim rejestrze, kilkanaście razy powtórzony jest akord w wyższym rejestrze (chodzi o fragment przed pierwszym glissandem puzonu). Jaki to typ akordu?

 

 

5 / 7

Posłuchaj impresji.

Ile razy puzon stosuje glissando (lub portamento) w czasie trwania całego nagrania?

 

6 / 7

Posłuchaj impresji.

W 0:49 sekundzie nagrania ponownie pojawia się efekt dźwiękowy uderzania ręką o ustnik w partii puzonu.

Ile uderzeń słychać tym razem?

7 / 7

Posłuchaj impresji.

W 0:45 sekundzie nagrania efekt uderzania ręką o ustnik w partii puzonu poprzedzony jest niskim dźwiękiem granym frullato. Ten sam dźwięk pojawia się chwilę później.

Wskaż  2 zdania z prawidłowym twierdzeniem:

Your score is

0%

Więcej na kanale PWM Edition w serwisie YouTube:

©   2020  dodekafonia.pl    |    Designed with  ♥  by   Aleksandra Przegendza